Avrupa’da Kuraklık: Ren ve Tuna Irmakları Tarihi Düşük Düzeyde, Güç ve Sanayi Tehdit Altında

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

BRÜKSEL/LONDRA – NURAN ERKUL KAYA/ATA UFUK ŞEKER – Avrupa’da tesirini artıran sıcak hava dalgası ve kuraklık, kıtanın en değerli ticaret ve güç koridorları arasında yer alan Ren ve Tuna ırmaklarındaki su düzeylerini tarihin en düşük seviyelerine indirirken çevresel problemlerin ötesinde lojistikten güç arzına, sanayi üretiminden dış ticarete kadar geniş bir alanda ekonomik baskı oluşturuyor.

Avrupa’nın en kıymetli iç su yollarından Ren ve Tuna ırmakları, yük nakliyatının yanı sıra sanayi, güç, tarım ve dış ticaret açısından da kıta iktisadının omurgasını oluşturuyor.

Nehirlerde uzun periyodik kuraklık ve su düzeylerindeki düşüş, nakliyecilik maliyetlerini artırırken güç üretimi ve sanayi faaliyetlerini de olumsuz etkileyen zincirleme sonuçlar doğuruyor.

Ren’deki düşük su düzeyi Avrupa endüstrisini zorluyor

Ekonomik açıdan Avrupa’nın en kritik nehri kabul edilen Ren, 1233 kilometrelik uzunluğuyla Kuzey Denizi’ndeki Rotterdam Limanı’nı Almanya’nın Ruhr sanayi bölgesi ile İsviçre ve Fransa’ya bağlıyor.

Avrupa’daki iç su nakliyatının büyük kısmı bu ırmak üzerinden gerçekleştirilirken petrol eserleri, kimyasallar, çelik, kömür, otomotiv kesimleri ve konteyner nakliyeciliği açısından da stratejik kıymet taşıyor. BASF ve Bayer ile çok sayıda büyük kimya ve ağır sanayi tesisinin Ren kıyısında bulunması, ırmaktaki her düzey düşüşünün direkt sanayi üretimini etkilemesine sebep oluyor.

Su düzeyinin azalmasıyla gemiler tam kapasite yük taşıyamıyor, daha fazla sefer yapılması gerekiyor ve navlun maliyetleri süratle yükseliyor. Bu durum üretim maliyetlerini artırırken Avrupa endüstrisinin rekabet gücü üzerinde de baskı oluşturuyor.

Her yıl ırmak üzerinden yaklaşık 285 milyon ton yük taşınıyor. Almanya’nın iç su yollarında taşınan bu malların yaklaşık yüzde 80’i Ren Nehri’nden geçiyor.

Kiel Dünya Ekonomisi Enstitüsüne nazaran Ren Nehri’ndeki düşük su düzeylerinin tesirleri üçüncü çeyrekte Almanya’nın gayrisafi yurt içi hasılasında (GSYH) yüzde 0,2’yi bulan düşüşe yol açabilir.

Tuna, Avrupa’nın güç koridoru konumunda

Almanya’dan doğarak Karadeniz’e ulaşan ve 10 ülkeden geçen 2 bin 857 kilometre uzunluğundaki Tuna Nehri de Orta ve Güneydoğu Avrupa’nın en değerli iç su nakliyatı ve güç koridoru olarak öne çıkıyor.

Tahıl, gübre, kömür, demir cevheri ve petrol eserlerinin taşınmasında kritik rol üstlenen Tuna, tıpkı vakitte bölgedeki birçok güç tesisinin de can damarı niteliğinde bulunuyor.

Romanya’daki Cernavoda, Macaristan’daki Paks ve Bulgaristan’daki Kozloduy nükleer santralleri, reaktörlerin soğutulması için Tuna Nehri’nden sağlanan suya bağımlı lakin son günlerde Tuna’nın debisi tarihi düzeylere geriledi.

Romanya’da ölçülen saniyede 1400 metreküplük akış, 2003 yılında kaydedilen en düşük düzeyin de altına inerken bu paha, ağustos ayı uzun devir ortalaması olan yaklaşık 3 bin 900 metreküp/saniyenin üçte biri seviyesinde kaldı.

Düşük debi sadece nakliyeciliği değil güç üretimini de direkt etkilemeye başladı.

Romanya, santrali çalıştırmak için ırmak yatağına müdahale etti

Romanya hükümeti, ülkenin en değerli elektrik üretim tesislerinden Cernavoda Nükleer Santrali’nin faaliyetini sürdürebilmesi hedefiyle fevkalâde mühendislik operasyonu gerçekleştirdi.

Yetkililer, Tuna’nın eski yatağına daha fazla su yönlendirebilmek için evvel kaya oluşumlarını denetimli halde patlattı, akabinde 4 büyük mavnayı ırmakta batırarak akışı santralin su alma kısmına yönlendirdi.

Operasyonla santral etrafındaki su düzeyinin 10 ila 12 santimetre yükseltilmesi ve reaktörlerin muhtaçlık duyduğu soğutma suyunun teminat altına alınması hedeflendi.

Santralin bir numaralı ünitesi ise hafta başında süreksiz olarak devre dışı bırakıldı.

Macaristan, nükleer santralini son anda durmaktan kurtardı

Kuraklığın en fazla etkilediği ülkelerden biri de Macaristan oldu. Temmuz ortasında saniyede bin metreküpün üzerinde akan Tuna’nın debisi son günlerde 723 metreküp/saniyeye kadar geriledi.

Su düzeyindeki sert düşüş sebebiyle elektriğin yüzde 40’ını karşılayan Macaristan’ın tek nükleer santrali Paks kritik eşiğe yaklaşırken santralin büsbütün durması sırf birkaç milimetrelik düzey farkıyla önlendi.

Paks Nükleer Santrali’nde birtakım reaktörlerin üretimi azaltılırken hükümet, büyük sanayi kuruluşlarından elektrik tüketimini düşürmelerini istedi, vatandaşlara da güç tasarrufu daveti yaptı.

Bulgaristan, önleyici önlemlerini artırdı

Bulgaristan da Tuna Nehri’ndeki tarihi düşük su düzeyleri sebebiyle önleyici önlemlerini devreye aldı.

Tuna kıyısındaki iki reaktörlü Kozloduy Nükleer Santrali faaliyetini sürdürürken hükümet, su düzeyini daima izlemeye başladı.

Bulgaristanlı yetkililer, Romanya ve Sırbistan ile memleketler arası su idaresi düzenekleri kapsamında uyumu artırırken su düzeyinde yeni düşüş yaşanması ihtimaline karşı kriz planlarını hazır hale getirdi.

Bölgesel tesirler büyüyor

Kuraklık, sırf nükleer güç üretimini değil hidroelektrik santrallerini de olumsuz etkiliyor.

Avusturya’da düşük ırmak debileri hidroelektrik üretimini azaltırken sıcak hava sebebiyle artan güç talebi, Avrupa elektrik piyasalarında fiyat oynaklığını artırıyor.

Sırbistan’da ise Tuna’daki düşük su düzeyi hem hidroelektrik üretimini hem de akaryakıt tedarikini tehdit ediyor.

Djerdap hidroelektrik santrallerinde üretim azaltılırken ağustos ayında ithal edilmesi planlanan 39 bin ton dizelin yarısından fazlasının ırmak yoluyla taşınması öngörülüyordu lakin düşük su düzeyi sebebiyle bu sevkiyatlar meçhul hale geldi.

Bunun üzerine Sırbistan hükümeti rafineri üretimini artırmaya, stratejik yakıt stoklarını kullanmaya ve demir yolu nakliyatını devreye almaya karar verdi.

Ren ve Tuna’da yaşanan kuraklık, Avrupa’nın iklim değişikliği karşısında sadece çevresel değil enerji güvenliği, sanayi üretimi, lojistik ve enflasyon açısından da giderek büyüyen yapısal risklerle karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor.